ضمانت‌نامه و تعهدات · ۶ آبان ۱۴۰۵ · ۷ دقیقه مطالعه
گام، برات الکترونیکی یا LC داخلی؟ کدام برای خرید مواد اولیه مناسب‌تر است
اوراق گاماعتبار اسنادی داخلیبرات الکترونیکیخرید مواد اولیه اعتباری
شرکتی که می‌خواهد مواد اولیه را مدت‌دار بخرد و به فروشنده تضمین بانکی بدهد، معمولاً سه گزینه پیش رو دارد: اوراق گام، برات الکترونیکی و اعتبار اسنادی داخلی. هر سه تعهد بانک هستند، اما سازوکار متفاوتی دارند.
مرور سریع
- گام (گواهی اعتبار مولد): بانک به درخواست خریدار سندی صادر می‌کند که در سررسید پرداخت می‌شود. فروشنده می‌تواند آن را تنزیل یا در بازار معامله کند. مدت بین ۱ تا ۱۲ ماه است و سررسید در پایان ماه قرار می‌گیرد.
- برات الکترونیکی: سند الکترونیکی که خریدار صادر و بانک قبول می‌کند. قابل انتقال در زنجیره تأمین و وابسته به صورتحساب سامانه مؤدیان است. مدت آن ۱ تا ۱۲ ماه است.
- LC داخلی: تعهد بانک به پرداخت در برابر ارائه اسناد مشخص (مثل صورتحساب و رسید تحویل). دیداری یا مدت‌دار.
جدول مقایسه
| معیار | گام | برات الکترونیکی | LC داخلی |
|---|---|---|---|
| شرط پرداخت | سررسید سند | سررسید سند | ارائه اسناد منطبق |
| حفاظت از خریدار | کم (پرداخت مستقل از تحویل) | کم | بالا |
| حفاظت از فروشنده | بالا | بالا | بالا، به شرط اسناد درست |
| قابلیت انتقال یا معامله | قابل تنزیل و معامله | قابل انتقال و تنزیل | محدود |
| پیچیدگی | کم | کم (با سامانه مؤدیان) | متوسط |
| مدت | ۱ تا ۱۲ ماه | ۱ تا ۱۲ ماه | بسته به معامله |
| کاربرد اصلی | مواد اولیه و کالای واسطه‌ای | خرید در زنجیره تأمین | معاملات با نیاز به کنترل تحویل |
کدام را انتخاب کنیم؟
گام مناسب است اگر رابطه شما با فروشنده قابل اعتماد است، خرید از نوع مواد اولیه یا کالای واسطه‌ای تولید است و فروشنده می‌خواهد سند را سریع نقد کند.
برات الکترونیکی مناسب است اگر هر دو طرف در سامانه مؤدیان فعال‌اند و فروشنده ممکن است سند را به تأمین‌کننده بعدی منتقل کند.
LC داخلی مناسب است اگر هنوز به فروشنده اعتماد کامل ندارید، تحویل کالا باید با سند ثابت شود یا معامله بزرگ و چندمرحله‌ای است.
اشتباهات رایج
- انتخاب گام برای معامله‌ای که کنترل تحویل در آن حیاتی است.
- تعریف اسناد مبهم در LC و گرفتار شدن در مغایرت. (LC چیست؟)
- نادیده گرفتن هزینه تنزیل برای فروشنده؛ فروشنده ممکن است آن را در قیمت لحاظ کند.
- فراموش کردن اینکه هر سه ابزار از سقف اعتباری شرکت استفاده می‌کنند.
یک خرید، سه ابزار: مثال فرضی
مثال زیر فرضی است. یک کارخانه لوازم خانگی می‌خواهد ورق فولادی را از یک تأمین‌کننده داخلی بخرد و پرداخت را چند ماه عقب بیندازد. تأمین‌کننده فقط با تضمین بانکی می‌پذیرد.
با گام: کارخانه از بانک خود درخواست صدور گام به نفع تأمین‌کننده می‌دهد. پس از تصویب، سند صادر و به تأمین‌کننده داده می‌شود. تأمین‌کننده کالا را تحویل می‌دهد و اگر نقدینگی بخواهد، سند را تنزیل می‌کند. در سررسید، بانک وجه را می‌پردازد و از کارخانه می‌گیرد. اگر کیفیت کالا مشکل داشته باشد، پرداخت گام متوقف نمی‌شود و اختلاف بین کارخانه و تأمین‌کننده جداگانه حل می‌شود.
با برات الکترونیکی: تأمین‌کننده صورتحساب را در سامانه مؤدیان ثبت می‌کند. کارخانه براتی به نفع او صادر می‌کند و بانک کارخانه آن را قبول می‌کند. تأمین‌کننده می‌تواند برات را به تأمین‌کننده خود (مثلاً فولادساز) منتقل کند. این ویژگی برای زنجیره‌های چندحلقه‌ای مفید است.
با LC داخلی: کارخانه LC مدت‌دار به نفع تأمین‌کننده گشایش می‌کند و اسنادی مثل صورتحساب، بارنامه یا رسید انبار و گواهی بازرسی کیفیت را شرط پرداخت قرار می‌دهد. تأمین‌کننده فقط با ارائه اسناد منطبق، حق دریافت پیدا می‌کند. این مسیر کنترل بیشتری به کارخانه می‌دهد، اما زمان و دقت بیشتری می‌طلبد.
گام‌به‌گام: انتخاب و اجرا
- با فروشنده درباره روش پرداخت توافق کنید. بدون پذیرش فروشنده، هیچ‌کدام از این ابزارها کار نمی‌کند.
- میزان نیاز به کنترل تحویل را تعیین کنید. اگر کیفیت و تحویل حیاتی است، LC را جدی‌تر بررسی کنید.
- وضعیت سامانه مؤدیان طرفین را بررسی کنید. برای برات، صورتحساب الکترونیکی پیش‌شرط است.
- سقف و وثیقه را با بانک هماهنگ کنید. هر سه ابزار سقف خریدار را اشغال می‌کنند و سپرده یا وثیقه می‌خواهند.
- سررسید را با چرخه فروش هماهنگ کنید. پول باید پیش از سررسید در حساب باشد.
- در LC، اسناد را دقیق و قابل تهیه تعریف کنید. اسنادی که تهیه آن‌ها برای فروشنده ممکن نیست، باعث مغایرت می‌شود.
از دید فروشنده
فروشنده‌ای که یکی از این اسناد را دریافت می‌کند، معمولاً این پرسش‌ها را دارد:
- چه زمانی پول می‌گیرم؟ در گام و برات در سررسید، یا زودتر با تنزیل. در LC پس از ارائه اسناد منطبق و رسیدن سررسید.
- هزینه نقد کردن زودتر چیست؟ هزینه تنزیل که به شرایط روز و بانک بستگی دارد.
- ریسک من چیست؟ در گام و برات، ریسک اصلی روی بانک قبول‌کننده است. در LC، ریسک اصلی مغایرت اسناد است.
درک نگاه فروشنده به خریدار کمک می‌کند در مذاکره قیمت و شرایط، ابزار مناسب را پیشنهاد کند.
سؤالات پرتکرار
آیا می‌توان گام را برای خرید خدمات استفاده کرد؟ گام بیشتر برای مواد اولیه و کالای واسطه‌ای طراحی شده است. دامنه دقیق آن را در ضوابط روز بانک مرکزی و صفحه اوراق گام ببینید.
اگر در سررسید پول نداشته باشیم چه می‌شود؟ بانک به تعهد خود عمل می‌کند و مبلغ به بدهی شرکت تبدیل می‌شود. این موضوع در سابقه اعتباری اثر منفی دارد و درخواست‌های بعدی را سخت می‌کند.
کدام برای شرکت کوچک‌تر مناسب‌تر است؟ به سیاست بانک و وثایق بستگی دارد. برخی بانک‌ها برای گام و برات سقف‌هایی متناسب با فروش و صورت‌های مالی تعیین می‌کنند. برای ارزیابی وضعیت خود، اعتبارسنجی شرکت‌ها را بخوانید.
چک‌لیست پیش از درخواست
پیش از مراجعه به بانک برای هر یک از این سه ابزار، این موارد را آماده کنید:
- قرارداد یا سفارش خرید با فروشنده و توافق درباره روش پرداخت
- پیش‌فاکتور یا صورتحساب و اطلاعات کامل فروشنده
- مدارک ثبتی، صورت‌های مالی و گردش حساب شرکت
- فهرست تعهدات فعال (گام، برات، LC و ضمانت‌نامه‌ها) و سررسید آن‌ها
- برنامه تأمین وجه برای سررسید
- برای LC: فهرست اسناد مورد نیاز، شرایط حمل و تحویل و مدت اعتبار
این سه ابزار با تسهیلات چه فرقی دارند؟
در هر سه ابزار، بانک پول را در لحظه نمی‌پردازد و فقط پرداخت را در سررسید یا در برابر اسناد تعهد می‌کند. اگر فروشنده پرداخت نقد می‌خواهد، این ابزارها کمکی نمی‌کنند و باید سراغ تسهیلاتی مانند مرابحه رفت. تفاوت کامل را در تفاوت تسهیلات و تعهدات و مقایسه دو ابزار نزدیک را در خرید دین یا برات الکترونیکی ببینید.
پیش از انتخاب، این پرسش‌ها را از خود بپرسید
- آیا فروشنده من این ابزار را می‌پذیرد؟ بهترین ابزار روی کاغذ اگر فروشنده آن را نپذیرد، کاربردی ندارد.
- آیا معامله در سامانه مؤدیان ثبت می‌شود؟ برای برات الکترونیکی این شرط اساسی است.
- نیاز اصلی من کنترل اسناد و کیفیت تحویل است یا فقط مهلت پرداخت؟ اگر کنترل اسناد مهم است، LC داخلی منطقی‌تر است.
- ظرفیت وثیقه و سقف اعتباری من نزد بانک چقدر است؟ هر سه ابزار بخشی از ظرفیت تعهدات شما را مصرف می‌کنند.
- منبع پرداخت در سررسید کجاست؟ در هر سه ابزار، در سررسید باید وجه را به بانک بپردازید. پاسخ روشن به این پرسش، پرونده شما را قوی‌تر می‌کند.
برای آشنایی با منطق اعتبارسنجی بانک، اعتبارسنجی شرکت‌ها را بخوانید.
جمع‌بندی
گام و برات سریع و ساده‌اند و برای فروشنده جذاب‌اند. LC کنترل بیشتری به خریدار می‌دهد. انتخاب به میزان اعتماد، نوع کالا و نیاز فروشنده به نقدینگی بستگی دارد. نفیس فایننس در مقایسه و آماده‌سازی پرونده کنار شماست. تصمیم صدور با بانک است.
خدمات مرتبط: اوراق گام (گواهی اعتبار مولد)اعتبار اسنادی داخلی (LC داخلی)برات الکترونیکی و تنزیل آنتسهیلات مرابحه برای شرکت‌ها