تعریف ساده
وقتی شرکتی در مناقصه یا مزایده شرکت می‌کند، برگزارکننده می‌خواهد مطمئن شود که اگر آن شرکت برنده شد، قرارداد را امضا می‌کند و از تعهد خود عقب نمی‌کشد. ضمانتنامه شرکت در مناقصه سندی است که بانک صادر می‌کند و در آن متعهد میشود اگر شرکت برنده از انعقاد قرارداد یا ارائه تضمین انجام تعهدات خودداری کند، مبلغ ضمانتنامه را به برگزارکننده بپردازد.
این ضمانتنامه معمولاً اولین ضمانت‌نامه‌ای است که پیمانکاران و تأمین‌کنندگان در رابطه با کارفرمایان دولتی و بزرگ با آن سروکار پیدا می‌کنند.
مبنای قانونی
- قانون برگزاری مناقصات و آیین‌نامه تضمین برای معاملات دولتی (مصوب هیأت وزیران)، که انواع تضمین قابل قبول در معاملات دولتی را مشخص کرده است.
- دستورالعمل ضمانت‌نامه‌های ریالی بانک مرکزی، که انواع ضمانتنامه، از جمله شرکت در مناقصه و مزایده، را تعریف کرده است. طبق این دستورالعمل، میزان سپرده نقدی ضمانتنامه شرکت در مناقصه به تشخیص بانک است.
- قانون تجارت و مقررات عمومی تعهدات.
مناسب چه شرکت‌هایی است؟
- پیمانکاران عمرانی و تأسیساتی که در مناقصات شرکت می‌کنند.
- تأمین‌کنندگان کالا و خدمات به دستگاه‌های دولتی و شرکت‌های بزرگ.
- شرکت‌هایی که در مزایده‌های خرید یا اجاره شرکت می‌کنند.
کاربردها
- شرکت در مناقصات عمومی و محدود دستگاه‌های اجرایی
- شرکت در مناقصات شرکت‌های خصوصی بزرگ که تضمین بانکی می‌خواهند
- شرکت در مزایده‌ها
شرایط عمومی
- مبلغ و مدت ضمانتنامه را اسناد مناقصه تعیین می‌کند.
- متن ضمانتنامه باید با فرم مورد قبول کارفرما و بانک سازگار باشد.
- سپرده نقدی به تشخیص بانک تعیین میشود و بقیه مبلغ با وثایق دیگر پوشش داده میشود.
- زمان‌بندی مهم است. ضمانتنامه باید پیش از مهلت تحویل پاکت‌ها صادر شود.
- اعتبارسنجی، نبود چک برگشتی و بدهی معوق، و سایر شرایط عمومی تعهدات.
مدارک لازم
- مدارک ثبتی و هویتی شرکت و صاحبان امضا
- آگهی یا اسناد مناقصه (مبلغ، مدت، ذی‌نفع، متن مورد نیاز)
- صورت‌های مالی و گردش حساب
- رتبه یا صلاحیت پیمانکاری، در صورت لزوم
- فهرست تعهدات و ضمانت‌نامه‌های جاری
- مدارک وثیقه
وثایق رایج
سپرده نقدی، سند ملکی، سهام یا اوراق، چک یا سفته با ضمانت مدیران. برای شرکت‌هایی که مرتب در مناقصه شرکت می‌کنند، بانک ممکن است سقف ضمانتنامه تعریف کند.
مراحل دریافت
- دریافت اسناد مناقصه و تعیین مبلغ، مدت و ذی‌نفع.
- ارائه درخواست به بانک با متن مورد نیاز.
- اعتبارسنجی و تعیین سپرده و وثایق.
- تودیع سپرده و وثایق و امضای قرارداد.
- صدور ضمانتنامه و تحویل آن به همراه پاکت مناقصه.
- آزادسازی پس از پایان مناقصه یا جایگزینی با ضمانتنامه حسن انجام تعهدات در صورت برنده شدن.
اجزای هزینه
کارمزد صدور (معمولاً سالانه و بر اساس مبلغ و نوع وثیقه)، هزینه وثیقه، و حق‌الزحمه نفیس فایننس که توافقی و پس از صدور است.
مزایا و محدودیت‌ها
مزایا: بهجای واریز نقد کامل مبلغ تضمین، با سپرده و وثیقه کمتر در مناقصه شرکت می‌کنید؛ در صورت برنده نشدن، ضمانتنامه آزاد میشود.
محدودیت‌ها: زمان‌بندی تنگ مناقصات؛ نیاز به وثیقه؛ در صورت امتناع از قرارداد، ضبط مبلغ و رجوع بانک به شرکت.
مقایسه با ابزارهای نزدیک
| نوع ضمانتنامه | زمان استفاده |
|---|---|
| شرکت در مناقصه | پیش از برنده شدن، همراه پیشنهاد |
| حسن انجام تعهدات | پس از برنده شدن، هنگام امضای قرارداد |
| پیش‌پرداخت | برای دریافت پیش‌پرداخت از کارفرما |
| استرداد کسور وجه‌الضمان | برای آزادسازی مبالغ کسرشده از صورت‌وضعیت‌ها |
نقش نفیس فایننس
- بررسی اسناد مناقصه و متن مورد نیاز ضمانتنامه
- آماده‌سازی پرونده و هماهنگی با بانک برای صدور به‌موقع
- کمک به تعریف سقف ضمانتنامه برای شرکت‌هایی که مرتب در مناقصه شرکت می‌کنند
تصمیم صدور با بانک است و تضمین نمی‌شود. حق‌الزحمه توافقی و پس از صدور است.
درخواست بررسی ضمانتنامه شرکت در مناقصه
پرسش‌ها
چه زمانی ضمانتنامه مناقصه ضبط میشود؟
معمولاً اگر برنده از امضای قرارداد یا ارائه تضمین انجام تعهدات در مهلت مقرر خودداری کند. شرایط دقیق در اسناد مناقصه آمده است.
سپرده نقدی ضمانتنامه مناقصه چقدر است؟
طبق دستورالعمل بانک مرکزی، به تشخیص بانک تعیین میشود.
مدت اعتبار ضمانتنامه چقدر است؟
در اسناد مناقصه تعیین میشود و معمولاً با امکان تمدید است.
اگر برنده نشویم چه میشود؟
ضمانتنامه به شرکت برگردانده و نزد بانک ابطال و آزاد میشود.
میتوانیم بهجای ضمانتنامه، نقد واریز کنیم؟
بسیاری از اسناد مناقصه انواع دیگر تضمین را هم میپذیرند. این را از اسناد همان مناقصه بررسی کنید.
در یک روز صادر میشود؟
سرعت صدور به بانک، سابقه شرکت و آماده بودن وثایق بستگی دارد. برای مناقصه‌ها زودتر اقدام کنید.