برات الکترونیکی؛ صدور، قبولی بانک، انتقال و تنزیل

تعریف ساده

برات یک سند تجاری است که به موجب آن، پرداخت مبلغ مشخصی در تاریخ معین به نفع فروشنده تعهد می‌شود. در برات الکترونیکی، این سند به‌صورت دیجیتال در سامانه بانکی صادر می‌شود و بانک آن را «قبول» می‌کند؛ یعنی پرداخت در سررسید را به عهده می‌گیرد.

نتیجه برای فروشنده این است که به‌جای چک یا وعده پرداخت، سندی با تعهد بانک دارد که می‌تواند آن را به تأمین‌کننده خودش منتقل کند یا نزد بانک‌ها تنزیل کند و زودتر پول بگیرد. برای خریدار هم این امکان فراهم می‌شود که بدون پرداخت نقد، خرید خود را انجام دهد.

مبنای قانونی

• قانون تجارت، مواد مربوط به برات.
• شیوه‌نامه اجرایی برات الکترونیکی ابلاغی بانک مرکزی (۱۴۰۰/۰۹/۲۹) و اصلاحات بعدی؛ نخستین صدور در اردیبهشت ۱۴۰۳ انجام شد.
• فرم یکنواخت قرارداد (خرداد ۱۴۰۳) و بخشنامه کارمزدها.
• ضوابط زنجیره تأمین (مهر ۱۴۰۳).
• ماده ۴۵ قانون مالیات‌های مستقیم درباره حق تمبر اسناد تجاری.

مناسب چه شرکت‌هایی است؟

• خریدارانی که مواد اولیه یا کالا را از تأمین‌کنندگان داخلی می‌خرند و می‌خواهند پرداخت را مدت‌دار کنند.
• تأمین‌کنندگانی که می‌خواهند به‌جای چک، سند با تعهد بانک دریافت کنند.
• زنجیره‌های تأمین چندحلقه‌ای که سند می‌تواند بین حلقه‌ها منتقل شود.

کاربردها

• پرداخت مدت‌دار خرید مواد اولیه و کالای داخلی
• انتقال سند به تأمین‌کننده بالادستی به‌جای پرداخت نقد
• تنزیل سند نزد بانک‌ها برای دریافت زودتر پول

شرایط عمومی

طبق ضوابط منتشرشده تا زمان نگارش:

• مدت برات بین ۱ تا ۱۲ ماه است.
• سقف صدور برای هر متقاضی، طبق ضوابط بانک مرکزی، به فروش سال قبل و بدهی‌های سرمایه در گردش او وابسته است و بانک ممکن است با توجه به ریسک، سقف کمتری تعیین کند.
• معامله پشتوانه باید واقعی باشد و صورتحساب الکترونیکی آن در سامانه مؤدیان قابل استعلام باشد. تعهدنامه صحت معامله هم از متقاضی گرفته می‌شود.
• برات کاغذی نیست، قابل انتقال است و می‌تواند به‌طور کامل یا جزئی نزد همه مؤسسات اعتباری تنزیل شود.
• برای تنزیل، شرایطی مثل گذشت بخشی از عمر سند یا تعداد مشخصی انتقال در ضوابط آمده است. این شرط ممکن است تغییر کند و باید هنگام اقدام با بانک بررسی شود.
• قبولی بانک به اعتبارسنجی خریدار و وثایق او بستگی دارد.

مدارک لازم

• مدارک ثبتی و هویتی شرکت و صاحبان امضا
• صورت‌های مالی و اظهارنامه سال قبل (برای محاسبه سقف)
• فهرست بدهی‌های سرمایه در گردش جاری
• قرارداد یا پیش‌فاکتور خرید و صورتحساب الکترونیکی سامانه مؤدیان
• مشخصات فروشنده
• مدارک وثیقه برای قبولی بانک

وثایق رایج

بانک برای قبول برات، مثل سایر تعهدات، وثیقه می‌خواهد: سپرده، سند ملکی، سهام یا اوراق، چک یا سفته و ضمانت مدیران. نوع وثیقه روی کارمزد قبولی هم اثر دارد.

مراحل دریافت

1. توافق خریدار و فروشنده بر پرداخت با برات و صدور صورتحساب الکترونیکی.
2. درخواست قبولی برات توسط خریدار در بانک عامل.
3. اعتبارسنجی، تعیین سقف و اخذ وثایق.
4. صدور و قبول برات در سامانه.
5. دریافت برات توسط فروشنده و انتقال یا نگهداری آن.
6. تنزیل نزد بانک در صورت نیاز به نقدینگی.
7. پرداخت مبلغ در سررسید به دارنده.

اجزای هزینه

کارمزد قبولی (وابسته به نوع وثیقه)، حق تمبر طبق قانون مالیات‌های مستقیم، کارمزد انتقال، هزینه تنزیل برای دارنده‌ای که زودتر پول می‌خواهد، و حق‌الزحمه نفیس فایننس که توافقی و پس از صدور است.

مزایا و محدودیت‌ها

مزایا: سند دیجیتال با تعهد بانک؛ قابل انتقال در زنجیره تأمین؛ امکان تنزیل نزد بانک‌های مختلف؛ وابسته به معامله واقعی و شفاف.

محدودیت‌ها: نیاز به صورتحساب الکترونیکی و ثبت دقیق؛ سقف صدور به فروش سال قبل وابسته است؛ ابزار جدید است و قواعد آن ممکن است تغییر کند.

مقایسه با ابزارهای نزدیک

نقش نفیس فایننس

• بررسی سقف قابل دریافت با توجه به صورت‌های مالی شما
• آماده‌سازی مدارک معامله، صورتحساب‌ها و وثایق
• پیگیری قبولی بانک و در صورت نیاز، مسیر تنزیل برای فروشنده

تصمیم قبولی و تنزیل با بانک است و تضمین نمی‌شود. حق‌الزحمه توافقی و پس از صدور است.

درخواست بررسی برات الکترونیکی

درخواست بررسی