تعریف ساده
وقتی شرکتی می‌خواهد کالا یا خدمتی را به‌صورت اعتباری (نسیه) از یک تأمین‌کننده بزرگ بخرد، تأمین‌کننده معمولاً تضمین بانکی می‌خواهد. ضمانتنامه تعهد پرداخت سندی است که بانک صادر میکند و متعهد میشود اگر خریدار در موعد مقرر بدهی خود را نپردازد، بانک مبلغ را به ذینفع (فروشنده) بپردازد.
این ضمانتنامه به‌ویژه در خرید از تولیدکنندگان بزرگ مواد اولیه، شرکت‌های دولتی و برای اقساط تعهدات کاربرد دارد. ضمانتنامه تعهد پرداخت ممکن است پشتوانه ابزارهایی مثل فاکتورینگ هم باشد.
مبنای قانونی
- دستورالعمل ضمانتنامههای ریالی بانک مرکزی، که ضمانتنامه تعهد پرداخت را یکی از انواع اصلی تعریف کرده است. طبق بخشنامهٔ بانک مرکزی (دستورالعمل اجرایی ضمانتنامههای ریالی)، حداقل سپرده نقدی این ضمانتنامه ۲۰ درصد مبلغ است، بیشتر از سایر انواع.
- سامانه سپام (سامانه پیام‌رسان ضمانتنامههای بانکی)، که برای ثبت و استعلام و در برخی موارد انتقال ضمانتنامهها استفاده میشود.
- مفاد قرارداد خرید.
مناسب چه شرکت‌هایی است؟
- تولیدکنندگانی که مواد اولیه را به‌صورت اعتباری از تأمین‌کنندگان بزرگ (مثل پتروشیمی‌ها، فولادسازها و شرکت‌های دولتی) می‌خرند.
- شرکت‌هایی که بدهی اقساطی به یک ذینفع دارند و آن ذینفع تضمین بانکی می‌خواهد.
- خریدارانی که در بورس کالا یا خرید اعتباری با تضمین بانکی معامله می‌کنند، طبق ضوابط مربوط.
کاربردها
- خرید اعتباری مواد اولیه از تأمین‌کنندگان بزرگ
- تضمین پرداخت اقساط بدهی به کارفرما یا طرف قرارداد
- پشتوانه ابزارهای تأمین مالی زنجیره تأمین
شرایط عمومی
- سپرده نقدی طبق بخشنامهٔ بانک مرکزی (دستورالعمل اجرایی ضمانتنامههای ریالی) حداقل ۲۰ درصد مبلغ.
- متن ضمانتنامه باید با فرم مورد قبول ذینفع سازگار باشد.
- مدت با سررسید پرداخت در قرارداد خرید هماهنگ میشود.
- معامله پشتوانه باید واقعی و مستند باشد.
- اعتبارسنجی و سایر شرایط عمومی تعهدات.
مدارک لازم
- مدارک ثبتی و هویتی شرکت و صاحبان امضا
- قرارداد خرید یا موافقت‌نامه اعتباری با ذینفع
- متن ضمانتنامه مورد نیاز ذینفع
- صورت‌های مالی و گردش حساب
- فهرست تعهدات جاری
- مدارک وثیقه
وثایق رایج
سپرده نقدی (طبق بخشنامهٔ بانک مرکزی، حداقل ۲۰ درصد)، سند ملکی، سهام یا اوراق، چک یا سفته با ضمانت مدیران.
مراحل دریافت
- توافق با فروشنده بر خرید اعتباری با ضمانتنامه.
- ارائه درخواست و متن به بانک.
- اعتبارسنجی و تعیین سپرده و وثایق.
- صدور و ثبت ضمانتنامه در سپام و تحویل به ذینفع.
- دریافت کالا و پرداخت بدهی در موعد.
- آزادسازی ضمانتنامه پس از تسویه.
اجزای هزینه
کارمزد صدور، هزینه سپرده و وثیقه، و حق‌الزحمه نفیس فایننس که توافقی و پس از صدور است.
مزایا و محدودیت‌ها
مزایا: امکان خرید اعتباری از تأمین‌کنندگان بزرگ؛ نیازی به پرداخت نقد در زمان خرید نیست.
محدودیت‌ها: سپرده نقدی بالاتر از سایر ضمانتنامهها؛ در صورت عدم پرداخت، بانک مبلغ را پرداخت و به شرکت رجوع میکند.
مقایسه با ابزارهای نزدیک
| ابزار | تفاوت |
|---|---|
| اوراق گام | سند قابل تنزیل و معامله برای فروشنده |
| برات الکترونیکی | سند دیجیتال قبول‌شده و قابل انتقال |
| LC داخلی | پرداخت مشروط به اسناد، نه فقط عدم پرداخت خریدار |
نقش نفیس فایننس
- بررسی قرارداد خرید و متن ضمانتنامه
- آماده‌سازی پرونده و هماهنگی صدور
- مقایسه این ضمانتنامه با گام، برات یا LC برای خرید شما
تصمیم صدور با بانک است و تضمین نمی‌شود. حق‌الزحمه توافقی و پس از صدور است.
درخواست بررسی ضمانتنامه تعهد پرداخت
پرسش‌ها
سپرده نقدی ضمانتنامه تعهد پرداخت چقدر است؟
طبق بخشنامهٔ بانک مرکزی (دستورالعمل اجرایی ضمانتنامههای ریالی)، حداقل ۲۰ درصد مبلغ.
ضمانتنامه تعهد پرداخت با گام چه فرقی دارد؟
ضمانتنامه فقط در صورت عدم پرداخت خریدار فعال میشود. گام سندی است که فروشنده میتواند آن را تنزیل یا معامله کند.
سامانه سپام چیست؟
سامانه بانکی برای ثبت، استعلام و مدیریت ضمانتنامهها که اصالت ضمانتنامه را برای ذینفع قابل بررسی میکند.
اگر نتوانیم در موعد بپردازیم؟
ذینفع ضمانتنامه را مطالبه میکند، بانک پرداخت میکند و از محل سپرده و وثایق به شرکت رجوع میکند.
آیا ذینفع خصوصی هم قابل قبول است؟
بله، در صورتی که بانک صدور را تصویب کند.