تعریف ساده
در برات اسنادی یا وصولی اسنادی، فروشنده خارجی کالا را ارسال می‌کند و اسناد حمل را از طریق بانک خود برای بانک خریدار می‌فرستد. بانک خریدار اسناد را فقط در صورتی به خریدار تحویل می‌دهد که خریدار پول را بپردازد (وصولی دیداری) یا برات را قبول کند (وصولی مدتدار).
تفاوت اصلی با اعتبار اسنادی این است که در وصولی، بانک تعهد پرداخت نمی‌دهد. بانک‌ها فقط واسطه مبادله اسناد و پول هستند.
مبنای قانونی
واردات از طریق ثبت وصولی اسنادی (برات اسنادی دیداری یا مدتدار) طبق بخش اول «مجموعه مقررات ارزی ـ واردات کالا و خدمت» بانک مرکزی و اصلاحیه‌های آن انجام میشود. این مقررات رعایت قواعد متحدالشکل وصولی‌های اتاق بازرگانی بین‌المللی (نشریه URC 522)، ثبت سفارش، حداقل اسناد قابل پذیرش و حق تمبر برات را الزامی کرده است.
مناسب چه شرکت‌هایی است؟
- واردکنندگانی که با فروشنده خارجی سابقه و اعتماد دارند
- شرکت‌هایی که هزینه و پیچیدگی LC برایشان زیاد است
- صادرکنندگانی که می‌خواهند اسناد را فقط در برابر پرداخت یا قبولی تحویل دهند
کاربردها
- واردات کالا با پرداخت هم‌زمان با تحویل اسناد
- واردات مدتدار با قبولی برات
- صادرات با کنترل تحویل اسناد
شرایط عمومی
- ثبت سفارش معتبر و تطبیق مندرجات آن با قرارداد یا پیش‌فاکتور.
- مهلت ارائه اسناد حمل طبق مقررات ارزی (در مقررات فعلی محدود و غیرقابل تمدید است).
- حداقل اسناد شامل بارنامه، سیاهه تجاری، گواهی مبدأ و گواهی بازرسی، طبق مقررات.
- پرداخت حق تمبر برات طبق مقررات مالیاتی.
- وصولی مدتدار ممکن است با تعهد یا بدون تعهد بانک باشد و ضوابط جداگانه دارد.
مدارک لازم
- مدارک ثبتی، کارت بازرگانی و مدارک صاحبان امضا
- ثبت سفارش و قرارداد یا پیش‌فاکتور
- فرم‌ها و تعهدنامه‌های ارزی
- برای وصولی مدتدار با تعهد بانک: پرونده اعتباری و وثایق
وثایق رایج
در وصولی دیداری معمولاً وثیقه اعتباری لازم نیست، چون پرداخت هم‌زمان است. در وصولی مدتدار با تعهد بانک، وثایقی مانند سپرده، سند ملکی یا سایر وثایق طبق سیاست بانک خواسته میشود.
مراحل دریافت
- توافق با فروشنده خارجی بر پرداخت از طریق وصولی.
- ثبت سفارش و ثبت وصولی نزد بانک.
- ارسال کالا و ارسال اسناد از بانک فروشنده.
- ابلاغ اسناد به خریدار برای پرداخت یا قبولی.
- پرداخت یا قبولی برات و تحویل اسناد.
- ترخیص کالا و در وصولی مدتدار، پرداخت در سررسید.
اجزای هزینه
کارمزدهای بانکی وصولی، هزینه بانک‌های خارجی، حق تمبر برات، هزینه وثیقه در صورت تعهد بانک، و حق‌الزحمه نفیس فایننس که توافقی و پس از نتیجه است.
مزایا و محدودیت‌ها
مزایا: ساده‌تر و معمولاً کم‌هزینه‌تر از LC؛ کنترل تحویل اسناد در برابر پرداخت یا قبولی.
محدودیت‌ها: بانک تعهد پرداخت ندارد؛ برای فروشنده ریسک بیشتری از LC دارد؛ مهلت‌ها و الزامات مقررات ارزی سخت‌گیرانه است.
مقایسه با ابزارهای نزدیک
| ابزار | تفاوت |
|---|---|
| LC خارجی | بانک تعهد پرداخت در برابر اسناد منطبق می‌دهد |
| یوزانس | LC مدتدار با تعهد بانک |
| برات الکترونیکی | ابزار ریالی داخلی برای زنجیره تأمین |
نقش نفیس فایننس
- بررسی تناسب وصولی، LC یا یوزانس برای معامله شما
- هماهنگی مدارک و الزامات ارزی
- پیگیری در بانک
تصمیم نهایی با بانک و طبق مقررات ارزی است و تضمین نمیشود. حق‌الزحمه توافقی و پس از نتیجه است.
پرسش‌ها
برات اسنادی با LC چه فرقی دارد؟
در LC بانک متعهد به پرداخت است. در وصولی، بانک فقط اسناد را در برابر پرداخت یا قبولی مبادله می‌کند و تعهد پرداخت نمی‌دهد.
برای فروشنده خارجی کدام امنتر است؟
LC، چون تعهد بانک را دارد. وصولی معمولاً وقتی پذیرفته میشود که اعتماد کافی بین طرفین وجود دارد.
اگر خریدار اسناد را قبول نکند؟
اسناد تحویل خریدار نمیشود و طبق دستور وصولی و مقررات عمل میشود.
آیا مهلت ارائه اسناد قابل تمدید است؟
طبق مقررات ارزی فعلی، مهلت ارائه اسناد حمل در وصولی قابل تمدید نیست. نسخه روز مقررات را بررسی کنید.
آیا وصولی وثیقه لازم دارد؟
وصولی دیداری معمولاً نه. وصولی مدتدار با تعهد بانک، بله.