تعریف ساده
اوراق گام (گواهی اعتبار مولد) سندی است که بانک به درخواست یک واحد تولیدی صادر میکند تا آن واحد بتواند بهای مواد اولیه، کالا یا خدمات را به‌جای پول نقد، با این سند به تأمین‌کننده‌اش بپردازد. بانک متعهد است در سررسید، مبلغ اسمی گام را به دارنده آن بپردازد.
تأمین‌کننده‌ای که گام دریافت میکند می‌تواند آن را تا سررسید نگه دارد، به تأمینکننده بعدی منتقل کند، نزد بانک تنزیل کند یا طبق ضوابط در بازار سرمایه بفروشد. به همین دلیل، گام یکی از ابزارهای اصلی تأمین مالی زنجیره تأمین است.
مبنای قانونی
- دستورالعمل گواهی اعتبار مولد (گام) ابلاغی بانک مرکزی و اصلاحات بعدی آن.
- ضوابط زنجیره تأمین (مهر ۱۴۰۳).
- اصلاحیه ابلاغی دی ۱۴۰۴ درباره سقف تنزیل یا انتقال به بازار سرمایه.
مناسب چه شرکت‌هایی است؟
- واحدهای تولیدی که مواد اولیه و قطعات را از تأمین‌کنندگان داخلی می‌خرند.
- تأمین‌کنندگانی که حاضرند به‌جای نقد، سند با تعهد بانک بپذیرند.
- زنجیره‌های تأمینی که سند باید بین حلقه‌ها گردش کند.
کاربردها
- پرداخت بهای مواد اولیه و قطعات داخلی
- پرداخت به پیمانکاران و ارائه‌دهندگان خدمات زنجیره تولید
- تأمین نقدینگی تأمینکننده از طریق تنزیل یا فروش گام
شرایط عمومی
طبق ضوابط منتشرشده تا زمان نگارش:
- مدت گام بین ۱ تا ۱۲ ماه است و سررسید آن پایان ماه است.
- متقاضی واحد تولیدی است و باید معامله واقعی با تأمینکننده داشته باشد.
- سقف تنزیل یا انتقال به بازار سرمایه برای هر متقاضی در ضوابط بانک مرکزی محدود شده است. این سقف ممکن است تغییر کند و مقدار روز آن را باید هنگام اقدام از بانک پرسید.
- اعتبارسنجی و وثیقه برای صدور لازم است، چون بانک تعهد پرداخت می‌دهد.
- سقف صدور هر شرکت به ارزیابی بانک و سقف‌های نظارتی بستگی دارد.
مدارک لازم
- مدارک ثبتی و هویتی شرکت و صاحبان امضا
- پروانه بهره‌برداری یا مجوز تولید
- صورت‌های مالی و گردش حساب
- قرارداد یا پیش‌فاکتور خرید از تأمینکننده و صورتحساب الکترونیکی
- مشخصات تأمینکننده
- مدارک وثیقه
وثایق رایج
سپرده، سند ملکی، سهام یا اوراق، چک یا سفته با ضمانت مدیران، طبق ضوابط بانک.
مراحل دریافت
- توافق با تأمینکننده برای پرداخت با گام.
- درخواست صدور گام در بانک و تشکیل پرونده.
- اعتبارسنجی، تعیین سقف و اخذ وثیقه.
- صدور گام به نام تأمینکننده.
- نگهداری، انتقال، تنزیل یا فروش گام توسط تأمینکننده.
- تسویه بانک با دارنده در سررسید و تسویه متقاضی با بانک.
اجزای هزینه
کارمزد صدور، هزینه تنزیل برای دارنده‌ای که زودتر پول می‌خواهد، هزینه وثیقه، و حق‌الزحمه نفیس فایننس که توافقی و پس از صدور است.
مزایا و محدودیت‌ها
مزایا: خرید بدون پرداخت نقد؛ تعهد بانک برای تأمینکننده؛ قابلیت انتقال، تنزیل و معامله.
محدودیت‌ها: نیاز به وثیقه و اعتبارسنجی؛ تأمینکننده باید گام را بپذیرد؛ سقف‌های تنزیل و قواعد ممکن است تغییر کند.
مقایسه با ابزارهای نزدیک
| ابزار | تفاوت با گام |
|---|---|
| برات الکترونیکی | ابزار مشابه با سقف صدور وابسته به فروش سال قبل و قواعد تنزیل خاص |
| LC داخلی | پرداخت مشروط به ارائه اسناد است |
| مرابحه | بانک کالا را نقد می‌خرد و اقساطی می‌فروشد |
نقش نفیس فایننس
- بررسی تناسب گام با زنجیره تأمین شما در مقایسه با برات یا LC
- آماده‌سازی پرونده و مدارک معامله
- پیگیری صدور و راهنمایی تأمینکننده درباره مسیر تنزیل
تصمیم صدور با بانک است و تضمین نمی‌شود. حق‌الزحمه توافقی و پس از صدور است.
پرسش‌ها
گام را چه کسی صادر میکند؟
بانک، به درخواست واحد تولیدی خریدار.
مدت اوراق گام چقدر است؟
بین ۱ تا ۱۲ ماه، با سررسید پایان ماه.
تأمینکننده چطور گام را نقد میکند؟
با تنزیل نزد بانک یا فروش در بازار سرمایه، در حدود سقفها و قواعد جاری.
گام برای واردات هم قابل استفاده است؟
خیر. گام برای خرید داخلی در زنجیره تأمین است. واردات از مسیر LC خارجی انجام می‌شود.
گام بهتر است یا برات الکترونیکی؟
به نوع زنجیره، سقف شرکت و پذیرش تأمینکننده بستگی دارد. مقاله گام یا LC داخلی؟ را ببینید.