تعریف ساده
اعتبار اسنادی داخلی (Letter of Credit یا LC) تعهدی است که بانک خریدار به فروشنده میدهد: «اگر اسناد مشخص‌شده (مثل صورتحساب، بارنامه، گواهی تحویل یا بازرسی) را مطابق شرایط ارائه کنی، مبلغ را در موعد مقرر پرداخت می‌کنیم.» با این کار، فروشنده مطمئن است پولش را می‌گیرد و خریدار مطمئن است تا اسناد تحویل کالا ارائه نشود، پرداختی انجام نمی‌شود.
LC داخلی میتواند دیداری (پرداخت هنگام ارائه اسناد) یا مدتدار باشد. در LC مدتدار، خریدار فرصت پرداخت پیدا می‌کند و فروشنده در صورت نیاز میتواند مطالبه خود را پیش از سررسید نزد بانک تنزیل کند.
مبنای قانونی
- دستورالعمل اعتبار اسنادی داخلی ریالی بانک مرکزی، با آخرین اصلاحات ابلاغ‌شده با بخشنامه ۰۳/۱۷۶۸۱ (۱۴۰۳/۰۱/۳۰).
- ضوابط زنجیره تأمین (مهر ۱۴۰۳)، که سند تعهد پرداخت LC داخلی را جزو ابزارهای زنجیره تأمین آورده است.
- رویه‌های بین‌المللی اعتبار اسنادی، که در حد مقررات داخلی و شرایط اعتبار مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مناسب چه شرکت‌هایی است؟
- خریدارانی که کالای سرمایه‌ای یا مواد اولیه را از تولیدکننده داخلی می‌خرند و می‌خواهند پرداخت مشروط به تحویل باشد.
- فروشندگانی که با خریدار جدید کار می‌کنند و تضمین پرداخت می‌خواهند.
- شرکت‌هایی که می‌خواهند خرید داخلی را مدتدار کنند و در عین حال به فروشنده سند معتبر بدهند.
کاربردها
- خرید ماشین‌آلات و تجهیزات ساخت داخل
- خرید مواد اولیه و کالای واسطه‌ای
- معاملات با فروشنده یا خریدار جدید که اعتماد کافی بین طرفین نیست
- تأمین مالی فروشنده از طریق تنزیل LC مدتدار
شرایط عمومی
- معامله باید واقعی و مستند باشد (قرارداد یا پیش‌فاکتور و صورتحساب الکترونیکی).
- اسناد مورد نیاز برای پرداخت باید در شرایط LC دقیق تعریف شود. پرداخت فقط در برابر اسناد منطبق انجام می‌شود.
- پیش‌دریافت یا وثیقه برای گشایش لازم است و میزان آن به اعتبار خریدار و سیاست بانک بستگی دارد.
- مدت اعتبار و سررسید پرداخت در چارچوب دستورالعمل و ضوابط بانک تعیین می‌شود.
- اعتبارسنجی خریدار و سایر شرایط عمومی تعهدات.
مدارک لازم
- مدارک ثبتی و هویتی شرکت و صاحبان امضا
- صورت‌های مالی و گردش حساب
- قرارداد یا پیش‌فاکتور فروشنده
- مشخصات و حساب فروشنده
- فهرست اسناد قابل ارائه برای پرداخت (پیشنهاد خریدار)
- مدارک وثیقه یا پیش‌دریافت
وثایق رایج
سپرده نقدی (پیش‌دریافت)، سند ملکی، سهام یا اوراق، چک یا سفته با ضمانت مدیران. در LC همراه با تأمین مالی، بانک ممکن است خود کالا را هم در نظر بگیرد.
مراحل دریافت
- توافق خریدار و فروشنده بر پرداخت با LC و تعیین اسناد.
- درخواست گشایش در بانک خریدار و تشکیل پرونده.
- اعتبارسنجی، تعیین پیش‌دریافت و وثایق.
- گشایش اعتبار و ابلاغ آن به بانک فروشنده.
- ارسال کالا و ارائه اسناد توسط فروشنده.
- بررسی انطباق اسناد و پرداخت (دیداری یا در سررسید).
- در LC مدتدار، امکان تنزیل توسط فروشنده نزد بانک.
اجزای هزینه
کارمزد گشایش و ابلاغ، کارمزد بررسی اسناد، هزینه تأمین مالی در LC مدتدار یا تنزیل، هزینه وثیقه، و حق‌الزحمه نفیس فایننس که توافقی و پس از گشایش است.
مزایا و محدودیت‌ها
مزایا: امنیت دوطرفه؛ پرداخت مشروط به اسناد؛ امکان مدتدار کردن خرید؛ امکان تنزیل برای فروشنده.
محدودیت‌ها: نیاز به تعریف دقیق اسناد؛ مغایرت در اسناد ممکن است پرداخت را متوقف کند؛ وثیقه و کارمزد گشایش.
مقایسه با ابزارهای نزدیک
| ابزار | تفاوت با LC داخلی |
|---|---|
| اوراق گام | سند تعهد پرداخت بانک بدون شرط ارائه اسناد پس از صدور؛ قابل معامله در بازار سرمایه |
| برات الکترونیکی | سند دیجیتال قبول‌شده توسط بانک، قابل انتقال و تنزیل |
| مرابحه | بانک کالا را می‌خرد و اقساطی می‌فروشد؛ LC فقط تعهد پرداخت است |
| LC خارجی | برای واردات و تابع مقررات ارزی |
نقش نفیس فایننس
- کمک به انتخاب نوع LC و تعریف اسناد قابل اتکا
- تشکیل پرونده و پیگیری گشایش
- همراهی در مرحله ارائه اسناد و رفع مغایرت‌ها
تصمیم گشایش با بانک است و تضمین نمی‌شود. حق‌الزحمه توافقی و پس از گشایش است.
پرسش‌ها
LC داخلی دیداری بهتر است یا مدتدار؟
به نیاز طرفین بستگی دارد. دیداری برای فروشنده سریعتر است. مدتدار به خریدار فرصت پرداخت میدهد و فروشنده میتواند آن را تنزیل کند.
اگر اسناد مغایرت داشته باشد چه می‌شود؟
بانک ممکن است پرداخت را تا رفع مغایرت یا موافقت خریدار متوقف کند. تعریف دقیق اسناد از ابتدا مهم است.
پیش‌دریافت LC چقدر است؟
در مقررات عمومی عدد ثابتی نیست و بانک بر اساس اعتبار خریدار تعیین می‌کند.
فروشنده میتواند LC را تنزیل کند؟
در LC مدتدار، پس از قبول اسناد، فروشنده معمولاً امکان تنزیل نزد بانک را دارد، طبق ضوابط.
LC داخلی یا گام؟
مقاله گام یا LC داخلی؟ را ببینید.