تعریف ساده
پس از برنده شدن در مناقصه یا هنگام امضای یک قرارداد مهم، کارفرما معمولاً از پیمانکار یا فروشنده می‌خواهد تضمین دهد که کار را مطابق قرارداد انجام می‌دهد. ضمانتنامه حسن انجام تعهدات سندی است که بانک صادر میکند و متعهد میشود اگر شرکت به تعهدات قراردادی خود عمل نکند، مبلغ ضمانتنامه را به کارفرما بپردازد.
در دستورالعمل‌ها و قراردادها با نام «ضمانتنامه انجام تعهدات» یا «حسن اجرای تعهد» هم آمده است. این ضمانتنامه را نباید با ضمانتنامه استرداد کسور وجهالضمان اشتباه گرفت که برای آزادسازی مبالغ کسرشده از صورت‌وضعیت‌هاست. این ضمانتنامه یکی از پرتکرارترین ضمانتنامهها در قراردادهای پیمانکاری و تأمین کالاست.
مبنای قانونی
- آییننامه تضمین برای معاملات دولتی و قانون برگزاری مناقصات برای قراردادهای دولتی.
- دستورالعمل ضمانتنامههای ریالی بانک مرکزی، که ضمانتنامه انجام تعهدات را یکی از انواع اصلی تعریف کرده است. طبق بخشنامهٔ بانک مرکزی (دستورالعمل اجرایی ضمانتنامههای ریالی)، حداقل سپرده نقدی ضمانتنامهها (به‌جز موارد استثنا) ۱۰ درصد مبلغ ضمانتنامه است.
- شرایط عمومی پیمان و مفاد قرارداد اصلی.
مناسب چه شرکت‌هایی است؟
- پیمانکاران عمرانی، تأسیساتی و صنعتی.
- تأمین‌کنندگان کالا و تجهیزات طرف قرارداد با کارفرمایان بزرگ.
- شرکت‌های خدماتی و مشاوره‌ای با قراردادهای دولتی یا خصوصی.
کاربردها
- قراردادهای پیمانکاری پس از برنده شدن در مناقصه
- قراردادهای خرید و تأمین کالا و تجهیزات
- قراردادهای خدماتی، نگهداری و پشتیبانی
شرایط عمومی
- مبلغ، مدت و متن را قرارداد اصلی یا اسناد مناقصه تعیین میکند.
- سپرده نقدی طبق بخشنامهٔ بانک مرکزی (دستورالعمل اجرایی ضمانتنامههای ریالی) حداقل ۱۰ درصد مبلغ؛ بانک ممکن است بیشتر بخواهد.
- وثایق تکمیلی برای بقیه مبلغ.
- تمدید معمولاً تا پایان دوره قرارداد یا تحویل موقت و قطعی لازم است.
- اعتبارسنجی و سایر شرایط عمومی تعهدات.
مدارک لازم
- مدارک ثبتی و هویتی شرکت و صاحبان امضا
- قرارداد اصلی یا ابلاغیه برنده شدن
- متن ضمانتنامه مورد نیاز کارفرما
- صورت‌های مالی و گردش حساب
- فهرست تعهدات و ضمانتنامههای جاری
- مدارک وثیقه
وثایق رایج
سپرده نقدی، سند ملکی، سهام یا اوراق، چک یا سفته با ضمانت مدیران.
مراحل دریافت
- دریافت ابلاغیه یا قرارداد و متن ضمانتنامه.
- ارائه درخواست به بانک.
- اعتبارسنجی و تعیین سپرده و وثایق.
- تودیع و امضای قرارداد با بانک.
- صدور و تحویل ضمانتنامه به کارفرما.
- تمدید در صورت نیاز و آزادسازی پس از انجام تعهدات و اعلام کارفرما.
اجزای هزینه
کارمزد صدور و تمدید، هزینه سپرده و وثیقه، و حق‌الزحمه نفیس فایننس که توافقی و پس از صدور است.
مزایا و محدودیت‌ها
مزایا: شرط لازم برای ورود به قراردادهای بزرگ؛ نیازی به واریز نقد کامل مبلغ تضمین نیست.
محدودیت‌ها: سپرده و وثیقه در طول قرارداد درگیر می‌ماند؛ ضبط ضمانتنامه منجر به رجوع بانک به شرکت میشود؛ تمدیدها هزینه دارد.
مقایسه با ابزارهای نزدیک
| نوع ضمانتنامه | کاربرد |
|---|---|
| شرکت در مناقصه | پیش از برنده شدن |
| حسن انجام تعهدات | تضمین اجرای قرارداد |
| پیش‌پرداخت | تضمین بازگشت پیش‌پرداخت |
| استرداد کسور وجهالضمان | آزادسازی مبالغ کسرشده |
نقش نفیس فایننس
- بررسی متن ضمانتنامه و قرارداد از نظر بانکی
- آماده‌سازی پرونده و هماهنگی صدور و تمدید
- کمک به مدیریت سقف ضمانتنامهها و وثایق در گردش
تصمیم صدور با بانک است و تضمین نمی‌شود. حق‌الزحمه توافقی و پس از صدور است.
درخواست بررسی ضمانتنامه حسن انجام تعهدات
پرسش‌ها
فرق این ضمانتنامه با ضمانتنامه استرداد کسور وجهالضمان چیست؟
ضمانتنامه حسن انجام تعهدات اجرای کل قرارداد را تضمین میکند؛ ضمانتنامه استرداد کسور جایگزین مبالغی میشود که کارفرما از صورتوضعیتها کسر کرده است. متن دقیق را قرارداد کارفرما تعیین میکند.
سپرده نقدی چقدر است؟
طبق بخشنامهٔ بانک مرکزی (دستورالعمل اجرایی ضمانتنامههای ریالی)، حداقل ۱۰ درصد مبلغ ضمانتنامه. بانک ممکن است بیشتر بخواهد.
کارفرما چه زمانی میتواند ضمانتنامه را ضبط کند؟
طبق متن ضمانتنامه و قرارداد. بسیاری از ضمانتنامهها «عندالمطالبه» هستند و بانک با درخواست کتبی ذینفع پرداخت میکند.
ضمانتنامه چه زمانی آزاد میشود؟
پس از انجام تعهدات و اعلام کارفرما، یا طبق شرایط قرارداد، مثلاً پس از تحویل.
آیا بیمهنامه بهجای ضمانتنامه قابل قبول است؟
برخی کارفرمایان طبق آییننامه تضمین، بیمهنامه یا سایر تضامین را میپذیرند. این را از قرارداد بررسی کنید.